Lokale tradities 3 Oktober Leiden: Gewoontes die je moet kennen
Stap je in oktober Leiden binnen, dan word je direct meegesleurd in een oranje storm van emoties.
Dit is geen doorsnee festival. 3 Oktober Leiden is de viering van de ontzetting van de stad in 1574. Het is een dag vol verhalen, emoties en vooral heel veel oranje.
Je voelt de geschiedenis op straat. Het is de dag dat Leiden écht Leiden is. Voor studenten, expats en bewoners is dit het moment om te verbinden.
De kern van de viering: Waarom dit zo groot is
De basis is simpel. De Spanjaarden hielden Leiden belegerd.
De watergeuzen braken de dijken, het water steeg en de vijand moest vertrekken.
Dat gebeurde op 3 oktober 1574. Dat vieren we. Niet met stille herdenkingen, maar met een gigantisch feest. Het begint al vroeg.
De klokken luiden om 06:00 uur. Dat is je wekker.
De hele stad kleurt oranje. Van de grachten tot aan de Haarlemmerstraat. Voor nieuwkomers is het soms even schrikken. Waarom lopen die mensen in oranje pakken?
Waarom schreeuwt iedereen "Alles kapot"? Dat is de uiting van opluchting en feest.
De slogan "Alles kapot" verwijst naar de stukgemaakte dijken en de verwoeste huizen destijds. Nu betekent het: gooi alle remmen los. Als je in Leiden woont, of studeert aan de Universiteit of Hogeschool, is dit je startsein om je thuis te voelen.
Het draaiboek van de dag: Wat je écht moet doen
De dag volgt een vast stramien. Om 09:00 uur is er de toespraak van de burgemeester op de Beestenmarkt.
Daar staan de Leidenaren die er echt toe doen. De studentenverenigingen, de oude garde.
Voor expats is dit een goede plek om te zien hoe serieus de stad dit neemt. Daarna barst de boel los. De optochten door de binnenstad zijn ongekend.
Vooral de Grote Optocht is imposant. Dat zijn niet zomaar wagens.
Dat zijn metershoge creaties van stro en lint. Maar het echte leven speelt zich af op de straten. In de Morskwartier en de Stevenshof zie je de "Keur". Dat zijn optochten van kinderen in historische kleding.
Schattig, maar vooral heel Leids. Plan je dag niet te strak.
De ongeschreven regels van de Oranje Kreet
De stad zit vol. De Haarlemmerstraat is een mensenzee. Probeer de sfeer te proeven op de Beestenmarkt of rondom de Marekerk.
Daar drink je een biertje van €3,50 en kletsen Leidenaren met je mee. Er is één ding dat je moet beheersen: schreeuwen.
Op 3 Oktober draait het om energie. De bekendste kreet is "Alles kapot!". Als iemand dat roept, roep je terug: "Alles kapot!".
Doe het met volle borst. Het is een bindmiddel.
Een manier om te zeggen: ik hoor erbij. Een andere klassieker is "Houd de moed erin, de moed is eruit!".
Die roepen ze als de vermoeidheid toeslaat na een dag lang feesten. Er is ook de "Leidse ontzettingskreet". Die wisselt elk jaar.
De Leidse Studenten Vereniging (LSV) bedenkt 'm. Als je door de stad loopt, hoor je hem overal.
Vanuit de sociëteiten aan de Breestraat tot aan de studentenhuizen in de Rijn en Vliet. Als expat is dit een gouden kans. Roep je mee, dan ben je geen toerist meer. Dan ben je een Leidenaar. Het voelt als een geheime code.
De smaak van het feest: Eten en drinken
Je bent in Leiden, dus je eert de traditie. Naast het scoren van typische 3 Oktober souvenirs, eet je op deze dag "Marsepein". Overal.
In de stad staan speciale verkoopkarren. Ze verkopen marsepein in de vorm van groenten, varkens en andere rare dingen.
Een zakje kost ongeveer €2,50. Koop het. Deel het uit. Het is een aanleiding om met vreemden te praten. Daarnaast is de "Marsepeinwinkel" aan de Steenstraat een bedevaartsoord.
Daar staan rijen voor de ramen. Qua drinken draait het vooral om bier. Geen fancy cocktails. Een biertje in een kroeg kost op 3 Oktober vaak €3,00 tot €3,50. De terrassen aan de Nieuwegracht en de Oude Vest zitten vol.
Echter, de echte ervaring is de "kroegentocht" door de zijstraatjes. Ga naar Café De Vergulden, een studentenstamkroeg.
Of naar De Waag, aan het water. Daar betaal je €4,00 voor een bitterbal.
De kosten van het feest: Wat moet je reserveren?
De sfeer is gemoedelijk, iedereen praat met je. Zorg dat je contant geld bij je hebt. In de kleine straatjes doet niet elk pinapparaat het.
3 Oktober is niet duur. Het is een feest voor iedereen om de Leidse bevrijding van de Spanjaarden te vieren.
De optochten zijn gratis. De sfeer is gratis. Je kunt prima uit de voeten met €20,- per persoon voor eten en drinken.
Wil je wat meer comfort? Boek dan op tijd een plekje in een van de grote feesttenten, zoals die op de Beestenmarkt.
Een biertje daar is even duur als in de kroeg, maar je betaalt soms entree (€5,- tot €10,-) als er een band speelt.
De kleding is de grootste kostenpost als je je helemaal in het oranje wilt steken. Een oranje shirt of pruik koop je bij de HEMA of de feestwinkel aan de Haarlemmerstraat. Reken op €10,- tot €20,- voor een complete outfit.
TIP: Koop een oranje hoedje. Dat is praktisch (je raakt je spullen niet kwijt in de menigte) en het kost vaak maar €5,-. Studenten dragen vaak oude oranje overhemden van hun vereniging.
Praktische tips voor een soepele 3 Oktober
Het is een chaotische dag. Om te overleven en te genieten, moet je slim zijn.
- Fietsen is geen optie: De binnenstad is autovrij en vol. Je fiets wordt gejat of omver gelopen. Zet 'm in de Stevenshof of het Zeeheldenkwartier en loop het centrum in. Lopen is sowieso het beste, je ziet alles.
- De supermarkt is dicht: De Albert Heijn en Jumbo in de stad sluiten vaak al om 16:00 uur of zijn dicht. Haal je drinken en eten de dag ervoor. Ga naar de Dirk van den Broek aan de Breestraat of de Lidl aan de Kanaalstraat.
- De musea zijn open (maar vol): Musea zoals Museum De Lakenhal of Naturalis doen vaak mee met speciale 3 Oktober activiteiten. Check hun website. Het is een perfecte escape als je even weg wilt uit de regen of de drukte. Kaartjes vaak €5,- op vertoon van je Leidenpas.
- WC's: De rijen voor de Dixi's op straat zijn lang. Gebruik de wc's in cafés. Koop desnoods een drankje, dat is sneller klaar dan wachten in de rij.
Hier is je survival guide speciaal voor Leiden: Voor expats: zoek contact met de Leiden International Centre (LIC) of ga mee met een groep studenten. De Leidse studentenverenigingen (L.V.V.S Augustinus, A.S.V. Quintus, L.S.V. Minerva) organiseren vaak openbare feesten waar je als niet-lid welkom bent.
Het is de snelste manier om de cultuur te leren kennen. Let op: de stad is klein. Als je eenmaal iemand kent, ken je iedereen.
Samenvattend: Je voelt je meteen thuis
3 Oktober Leiden is rauw, vol, warm en luid. Het is niet te vergelijken met Koningsdag; het is specifieker, met als hoogtepunt het vuurwerk op 3 oktober.
Het zit in het DNA van de stad. Voor studenten is het de start van het academisch jaar.
Voor expats is het de poort naar de Leidse gemeenschap. Je hoeft niets te weten van de geschiedenis om mee te doen. Je hoeft alleen maar oranje te dragen, luid te roepen en een biertje te drinken.
Laat je meesleuren. Sta stil bij de klokken. Eet die marsepein. Praat met de buurman. Op 3 Oktober is Leiden geen stad van toeristen of wetenschap.
Het is een stad van vrienden die vieren dat ze vrij zijn.
Dus, pak je oranje shirt, loop de deur uit en schreeuw "Alles kapot!". Je bent erbij.