Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2013 - nummer 1 - maart

STIELZ 2013 - nummer 1 - maart

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   Watertorens: zicht op herbestemming
pagina 4   Stielz zoekt medewerkers
pagina 5   Column Henk Budel
pagina 7   Jaarverslag STIEL 2012
pagina 9   Rubriek Monument: Stelling van Amsterdam
pagina 11   Herinneringen aan Herman Heijenbrock
pagina 12   BOEi: herbestemming moet erkend vak worden
pagina 14   Van tabakshandel tot belwinkel: 130 jaar Steenstraat 14-16

Redactioneel
De architect in het nauw

Een paar nummers geleden meldde ik op deze plaats dat ik voor mijn werk bij FNV Bondgenoten ook de architectenbranche tot mijn pakket mag rekenen. Ik ben daar zeer content mee, omdat ik het een interessante branche vind en er ook nog een relatie is met het werk van STIEL.

Het gaat niet goed met de architectenbranche. Met de hele bouw gaat het niet goed en omdat er weinig geld is, wordt er weinig ontwikkeld. De huizenbouw ligt stil en er staan zoveel bedrijfspanden leeg, dat provincies allerlei nieuwe bedrijventerreinen hebben geschrapt. Aan de hand van de aantallen deelnemers in het pensioenfonds moeten we constateren dat de sector de laatste jaren is gehalveerd. In veel bureaus vallen ontslagen, gaan mensen over op een vierdaagse werkweek, sommige bureaus gaan zelfs op vrijdag dicht. Afgestudeerde architecten dreigen verloren te gaan voor de sector, omdat ze geen werk kunnen vinden. En er wordt geen stuiver meer verdiend.

En toch is er een lichtpuntje. Hergebruik heeft een zodanige vlucht genomen, dat binnen de architectenbranche hier nog wel werk zit. Nu er zoveel leeg staat, ook wat voor STIEL waardevol is, lijkt er werk aan de winkel. Zit hier geen ‘’monsterverbond’’ in tussen gemeenten, bouw, bouwgerelateerde bedrijven, woningcorporaties en clubs voor behoud van industrieel erfgoed en andere waardevolle gebouwen? De BTW gaat omlaag in de bouwkolom, ook voor architecten.
Bedrijven zullen in plaats van de vanzelfsprekende nieuwbouw hun blik op bestaande bouw moeten richten. Bouw die moet worden aangepast en waar nieuwe mogelijkheden worden geschapen. Gebieden en straten waar in plaats van leegstand weer leven in de brouwerij komt. Wordt het lichtpuntje voor de architectenbranche een begin van een nieuwe werkwijze, waar we als STIEL alleen maar goed garen mee kunnen spinnen?
Gerard van Hees

Watertorens: zicht op herbestemming
De kans bestaat dat de Leidse watertoren aan de Hoge Rijndijk aan een tweede leven kan beginnen. Zowel het rijk als de gemeente is akkoord gegaan met het verbouwingsplan.Dat plan voorziet in een woonruimte, een galerie en een bed & breakfast met drie kamers. Er zijn acht parkeerplaatsen bij de toren gepland.

Stelling van Amsterdam: Een nationaal landschap
In deze rubriek aandacht voor het industrieel erfgoed buiten Leiden en regio. Deze keer kijken we naar een Nationaal Landschap, de Stelling van Amsterdam, met o.a. het forteiland Pampus en het vuurtoreneiland bij Durgerdam.

De Stelling van Amsterdam, wat is dat? Het valt niet onder het industrieel erfgoed en al evenmin is het een monument. Het is een Nationaal Landschap sinds 2005. Bijna tien jaar eerder was de Nieuwe Hollandse Waterlinie rond het centrum van Amsterdam, met maar liefst 45 forten geplaatst op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Niet zo gering dus.

Herinneringen aan Herman Heijenbrock
De Stichting Vrienden van het werk van de industrieschilder Herman Heijenbrock heeft een sympathiek boekje met herinneringen aan de meester uitgegeven. Die herinneringen komen van mensen die de schilder (1871-1948) persoonlijk gekend hebben. Het zijn kleinkinderen, andere familieleden, vrienden en enkele verzamelaars van zijn werk. Samen tekenen zij het beeld van een man die zoveel meer was dan kunstschilder alleen.

BOEi: Herbestemming moet erkend vak worden
‘Herbestemming moet een erkend vak worden’. Die opvatting leeft in de kring van BOEi, de non-profitorganisatie die zich inzet voor herbestemming van industrieel erfgoed in ons land.  BOEi-directeur Arno Boon zei dat op de nieuwjaarsbijeenkomst van FIEN, de Federatie Industrieel Erfgoed Nederland in het hoofdkantoor van BOEi in Amersfoort.

Van tabakshandel tot belwinkel: 130 jaar Steenstraat 14-16
Na de kennismaking met de eerste twee ondernemers in tabak en sigaren volgt hier het verhaal van sigarenman Willem le Mair, met een uitstapje naar het pand Steenstraat 19 en zijn architect. Vervolgens is er na de Tweede Wereldoorlog de juwelierszaak Rosine, waarna de handel in contactlenzen en ten slotte die in beltegoed de rij sluiten.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden