Hortus Botanicus Leiden met kinderen: Wat kunnen kinderen beleven?
Stel je voor: je loopt door Leiden, de stad van de oudste universiteit van Nederland.
Je kinderen zijn mee, maar die hebben nu even genoeg van de grachten en de oude gebouwen. Waar ga je heen?
De Hortus Botanicus Leiden is het antwoord. Dit is niet zomaar een tuin. Het is een openluchtmuseum, een speeltuin en een wetenschappelijk laboratorium in één. Voor de prijs van een bioscoopkaartje krijg je hier uren speelplein en ontdekkingstocht.
Voor expats en studenten is dit dé plek om te aarden. Je ziet hier de geschiedenis van de Leidse universiteit letterlijk groeien.
Je kinderen rennen over de paden en jij ontdekt intussen waarom Leiden zo’n unieke studiestad is. Het is groen, het is historisch en het is vooral heel toegankelijk. Geen saaie museumteksten, maar planten die je aan kunt raken en verhalen die leven.
Wat is de Hortus Botanicus Leiden precies?
De Hortus Botanicus Leiden is de botanische tuin van de universiteit. Hij is gesticht in 1590, waarmee hij de oudste botanische tuin van Nederland is.
Het doel was ooit simpel: studenten leren geneeskrachtige planten herkennen voor de geneeskunde. Tegenwoordig is het een plek voor iedereen. Je vindt er meer dan 10.000 soorten planten uit de hele wereld.
Wat het speciaal maakt voor gezinnen? De tuin is overzichtelijk maar voelt eindeloos.
Je kunt er makkelijk 2 uur rondlopen zonder dat je kinderen klagen over verveling.
Er is een speciaal kinderpad, de 'BuitenGewoon route'. Dit is een speelse ontdekkingstocht van ongeveer 1 kilometer. Je begint bij de ingang aan de Rapenburgzijde, direct naast de universiteitsbibliotheek. De entree is laagdrempelig. Volwassenen betalen €9,50.
Studenten van de Universiteit Leiden (en medewerkers) krijgen korting en betalen €7,00. Kinderen t/m 12 jaar betalen €4,50.
Voor een gezin met twee kinderen ben je dus ongeveer €28 kwijt. Dat is goedkoper dan een dagje Efteling, maar met meer educatieve waarde.
De kern: Wat kunnen kinderen beleven?
Het draait allemaal om de 'BuitenGewoon route'. Dit is een speurtocht die je zelf kunt starten via een app of een papieren kaart bij de balie.
De route voert je langs bijzondere plekken. Je kinderen krijgen opdrachten, zoals 'zoek de vleesetende plant' of 'raak de schors van deze boom aan'.
Het is geen saai lopen; het is een missie. Een hoogtepunt voor kids is de Victoriakas. Dit is een enorme glazen kas uit 1898. Binnen stap je in een tropische jungle.
De luchtvochtigheid is hoog, de temperatuur loopt op. Voor kinderen voelt het alsof ze op reis zijn zonder Leiden uit te hoeven.
Ze zien reuzenpotten, varens zo groot als bomen en de beroemde Amorphophallus titanum (de reusachtige aronskelk). Als die bloeit (niet elk jaar), is het een landelijk nieuwsitem. Buiten is er nog meer te doen.
Er is een speciale kruidentuin waar kinderen mogen ruiken en proeven (mits aangegeven). Ze leren dat munt niet alleen voor thee is, maar ook voor snoep.
Er is een rotstuin met kleine watervallen waar je even kunt uitrusten op een bankje.
En er is de 'oude muur', een stuk stadsmuur uit de 17e eeuw waar klimop overheen groeit. Klimmen mag niet, maar het is een prachtig gezicht en een goed verhaal over de geschiedenis van Leiden. Voor de allerkleinsten (2-5 jaar) is het vooral een feest van zintuigen.
Tip: Download de app 'Hortus Leiden' voor je gaat. Die geeft extra info over de planten en soms geluidsfragmenten. Handig voor oudere kinderen die graag zelf dingen uitzoeken.
Ze mogen overal kijken en voelen. De paden zijn breed en rolstoelvriendelijk, dus ook buggy-proof.
Er zijn geen drukke speeltuinen met glijbanen, maar de tuin zelf is het speelgoed.
Bladeren zijn groter dan hun hoofd, en sommige planten bewegen als je ze aanraakt (de Mimosa pudica, de gevoelige plant).
Prijzen, openingstijden en praktische zaken
De Hortus is het hele jaar geopend, maar de openingstijden variëren per seizoen.
In de zomer (april t/m september) is het vaak langer open, tot 18:00 uur of zelfs 20:00 uur. In de winter sluit het vaak al om 16:00 uur. Check de website voor de exacte tijden voordat je de deur uitgaat, zeker als je in de wintermaanden gaat. Niets is vervelender dan aankomen en zien dat de deuren al dicht zijn.
De prijzen zijn helder. Een volwassen ticket kost €9,50.
Voor studenten en medewerkers van de Universiteit Leiden is het €7,00. Kinderen tot 4 jaar zijn gratis, kinderen van 4 tot 12 jaar betalen €4,50.
Er zijn geen speciale families tickets, maar de totaalprijs voor een standaard gezin (2 volw, 2 kids) blijft onder de €30. Parkeren in de buurt is wel een uitdaging. De dichtstbijzijnde parkeergarage is de Lammermarkt garage.
Reken op zo’n €4,- tot €6,- per uur. Wil je vaker komen?
Dan is een abonnement slim. Een volwassen abonnement kost €45,- per jaar. Een kinderabonnement is €25,-.
Als je in Leiden woont en je kinderen vinden het leuk, verdien je dat er na 5 bezoeken al uit.
Bovendien mag je dan als eerste naar binnen tijdens speciale evenementen. Eten en drinken: Er is een klein café in de tuin, de Oranjerie.
Ze hebben limonade, koffie en vaak een simpele lunch (soep, broodjes). Prijzen: een kop koffie €2,50, een glas limonade €2,00.
Echter, veel Leidse gezinnen nemen zelf een picknick mee. Er zijn genoeg bankjes en grasveldjes waar je je eigen broodje mag opeten. Houd wel rekening met de regels: afval moet je zelf mee terugnemen of in de prullenbak gooien.
Varianten: Combineer je bezoek met Leidse hotspots
De Hortus Botanicus is perfect te combineren met andere activiteiten in Leiden. Omdat het centraal ligt, kun je makkelijk een dagdeel plannen of een gezellig groepsbezoek reserveren.
Voor studenten is het ideaal om tussen de colleges door even tot rust te komen. Voor expats is het een manier om de stad te leren kennen zonder verdwaald te raken in de wirwar van straatjes. Combineer het met een bezoek aan Museum Volkenkunde.
Dit museum ligt op 5 minuten lopen van de Hortus. Voor kinderen heeft Volkenkunde vaak leuke, interactieve hoeken.
De combinatie 'Natuur' (Hortus) en 'Cultuur' (Volkenkunde) is heel leerzaam. Kaartjes voor Volkenkunde zijn €16,- voor volwassenen, maar met de Leiden City Card (€17,50) krijg je vaak gratis toegang tot meerdere musea. Een andere variant is de wandeling door de Stevenshofjesroute.
Vanuit de Hortus loop je in 10 minuten naar de Stevenshofjes. Wist je dat je bij de Hortus Botanicus Leiden trouwen kunt op een prachtige groene trouwlocatie? De Stevenshofjes liggen in een groene wijk aan de rand van Leiden.
Daar vind je de Stevenshofjes. Dat is een combinatie van een speeltuin en een hofje.
De speeltuin heeft een grote glijbaan en klimtoestellen, gratis toegankelijk. Ideaal voor kinderen die na de Hortus nog energie over hebben. Je kunt daar ook picknicken. Als het regent, is er een alternatief: de Binnenhof tuin.
Maar die is minder leuk voor kinderen. Een beter regenplan is de Hortus zelf.
De Victoriakas is overdekt en warm. Daarna kun je schuilen in het museumcafé. Of je wandelt de universiteitsbibliotheek binnen (5 minuten lopen).
Daar mag je gratis naar binnen en kun je de imposante zaal bekijken. Voor studenten is dit een bekende plek; voor expats een mooi inkijkje in de academische wereld van Leiden.
Praktische tips voor een geslaagd bezoek
Plan je bezoek slim. De oudste botanische tuin is het drukst op zaterdagmiddag en zondag.
Wil je de rust? Ga dan op een doordeweekse ochtend (10:00 uur) of juist laat in de middag.
In de zomer is het heerlijk om te blijven tot sluitingstijd; dan is het licht prachtig en is het vaak rustiger. Zorg voor de juiste kleding. Leiden is een waterrijke stad. De Hortus heeft veel waterpartijen.
Draag dichte schoenen, geen slippers. In de zomer is muggenspray geen overbodige luxe, vooral bij de vijvers.
Neem een regenjas mee, zelfs als de zon schijnt; een bui kan snel overwaaien vanaf de kust. Neem een tas mee voor de kinderen. Zorg dat ze water en een klein snackje hebben.
Hoewel het café open is, is het aanbod soms beperkt. Voor kinderen met allergieën is het fijn om eigen eten mee te nemen.
De tuin is veilig, maar houd ze in de gaten bij de waterkant.
Er zijn geen hekken overal, dus voor peuter die net loopt, is opletten nodig. Als je in Leiden woont of studeert, gebruik de fiets. Parkeren is duur en soms lastig.
De Hortus is makkelijk te bereiken vanaf het Centraal Station (10 minuten fietsen). Voor expats: vraag bij de balie naar de Engelstalige plattegrond.
De meeste gidsen spreken goed Engels. En tot slot: geniet.
De Hortus is een plek om te ontspannen. Zelfs als je kinderen even door de brandnetels rennen, is het niet erg. Het hoort bij het avontuur.