Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2012 - nummer 3 - september

STIELZ 2012 - nummer 3 - september

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   Monumentale schoorsteen loopt gevaar
pagina 4   Pleidooi voor behoud sociale woningbouw
pagina 7   Trafohuisjes in Leiden
pagina 12   Rubriek Monument: Erfgoedpark in Scheemda
pagina 16   Exit vijzelrioolgemaal Lammenschansweg

Redactioneel
Bollen- of Rommelstreek
In mijn tijd als lid van de Gemeenteraad was het een actueel thema. De verrommeling van het landschap, waarbij de Bollenstreek als het voorbeeld diende. Binnen Holland Rijnland, het samenwerkingsverband in onze regio, waar ik vier jaar lang lid ben geweest van het Algemeen Bestuur, kwam deze discussie vaak ook op. Het ging dan primair om ondersteunende glasbouw, zoals dat werd genoemd. De botsing tussen economie en ecologie in de Bollenstreek werd in het Pact van Teylingen beslecht, waarbij de onderliggende principes vanuit de gemeenten in de Bollenstreek toch telkens in economische zin werden verwoord. Hetgeen mij altijd weer verbaasde. De verrommeling in deze streek, met vanuit STIEL vooral een benadering die de klassieke bollenschuurarchitectuur in het landschap inpast, is ook niet tot staan gebracht. Op fietstochten door de streek, waarbij de bloeiende velden voor veel fietsers een trekker is, wordt dat steeds duidelijker. Mooie oude bollenschuren worden ingepast naast moderne hallen, huizen die er niet bij passen en vooral rommelige "bijgebouwen". Onlangs mocht ik met de auto nog een ritje door de streek maken en viel het me nog meer op. Mooie oude bollenschuren weggestopt, velden die doen denken aan festivalterreinen die nog niet zijn opgeruimd. In de overgang van het veenweidegebied naar de prachtige duinen verdient deze streek een nieuw Pact van Teylingen, maar dan een waarbij het industrieel erfgoed ook een plaats krijgt. Wie pakt dit op?
Gerard van Hees

MONUMENTALE SCHOORSTEEN LOOPT GEVAAR
Een van de weinige fabrieksschoorstenen die Leiden nog heeft, dreigt te verdwijnen. Het is de fabrieksschoorsteen van de vroegere Timp Koekjesfabriek, later bakkerij Tijsterman, aan de Haarlemmerstraat 245-247.

PLEIDOOI VOOR BEHOUD SOCIALE WONINGBOUW
Historicus Cor Smit vindt dat er meer aandacht moet komen voor de vooroorlogse sociale woningbouw in Leiden. "Het gaat hier om belangrijk erfgoed, waarvan al veel is verdwenen. Met wat er nog is, moet zuinig omgegaan worden, sloop moet de laatste optie zijn."

TRAFOHUISJES IN LEIDEN
Ook het trafohuisje, veelal een gebouwtje zonder aanzien, kan de status van monument bereiken. Leiden kent een aantal van deze gebouwtjes, waarvan er zeven de gemeentelijke monumentenlijst hebben bereikt. Ze vertegenwoordigen een belangrijke periode in de geschiedenis van de elektriciteit.

ERFGOEDPARK IN SCHEEMDA
In onze rubriek Monument deze keer (opnieuw) aandacht voor de vroegere strokartonfabriek De Toekomst in Scheemda, die zich langzaam beweegt in de richting van een nieuw bestaan. 2013 wordt een beslissend jaar. Wie vanaf Groningen via de A7 in de richting van Duitsland rijdt, komt al snel de oude strokartonfabriek tegen. Ze vormt een imposant silhouet tegen de horizon met de bestanddelen van zo'n complex: schoorsteenpijpen, fabriekshallen. Dat alles was lange tijd gevat in een kader van sterk verval. De Toekomst was vele jaren niet veel meer dan een ruïne. Als zodanig figureerde het complex in 2006 in Paul Verhoevens film Zwartboek.

EXIT VIJZELRIOOLGEMAAL LAMMENSCHANSWEG
De renovatie van het rioolgemaal Geregracht is voltooid. Met de renovatie wordt zowel het pompgebouw als de vuilwaterkelder weer ten volle benut, een verheugende ontwikkeling. Na de renovatie van de vuilwaterkelder in 1987 en de plaatsing daarin van dompelpompen, gepaard gaande met de verwijdering van de pompen in de pompkelder en de motoren op de begane grond, had het pompgebouw zijn functie verloren.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden