Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2012 - nummer 2 - juni

STIELZ 2012 - nummer 2 - juni

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   Wonen in meelfabriek: veel belangstelling
pagina 6   De historische gevelreclames van Leiden
pagina 15   Rubriek Monument: Cultuurfabriek aan de Roer
pagina 17   Koos Vreeswijk houdt het ambacht van klompenmaken in ere
pagina 19   De man achter de lichten aan de kust
pagina 20   De kleine Eiffeltoren

Redactioneel
Oegstgeest
De Vereniging Oud Oegstgeest bestaat 25 jaar. Opgericht uit onvrede tegen de sloop van Huize Curium. In een speciale uitgave van ‘’Over Oegstgeest’’ wordt aan het jubileum aandacht besteed, en de uitgave is huis-aan-huis in Oegstgeest verspreid. Kom daar mee eens om in Leiden, niet te betalen. Maar in Oegstgeest kan het blijkbaar wel. Het bestuur van STIEL feliciteert de Vereniging Oud Oegstgeest met haar jubileum. Wij zijn opgericht vanwege de dreigende sloop van de meelfabriek en we bestaan ook 25 jaar, een toevallige, maar grappige parallel.
In het speciale nummer ook een uitgebreid artikel over Jan Wolkers. Het is de schrijver die het plaatsje op de kaart wist te zetten. Op mijn middelbare school was "Terug naar Oegstgeest" een klassieker, met de verhalen over de orthodoxchristelijke opvoeding en de teloorgang van de levensmiddelenzaak van zijn ouders. De verhalen met veel sex zullen er wel mede debet aan zijn geweest, aan die populariteit van Wolkers onder de scholieren. Nog zie ik mijn moeder het door mij geleende Turks Fruit ter hand nemen en na vier bladzijden onder de uitroep "wat een viezigheid" weer neerleggen. "Dat is literatuur mam", wist ik nog gevat te zeggen.
Wolkers verdient zijn plaats in de speciale uitgave natuurlijk volledig, ook vanwege zijn tekenwerk van Oud-Poelgeest. Nog herkennen we het kasteel en de verderop gelegen muziektent in het Leidse Hout. Mooie herinneringen. De VOO-voorzitter Harry Vissers vertelt in de speciale uitgave over het werk van de vereniging. Verbinden van het heden met het verleden is zijn rode draad. STIEL herkent zich in zijn woorden en wenst de Vereniging Oud Oegstgeest ook in de toekomst veel succes.

Wonen in meelfabriek: veel belangstelling
Er bestaat grote belangstelling om te wonen in de te renoveren Leidse Meelfabriek. Er komen 42 appartementen in en nu al hebben zich honderden belangstellenden gemeld. De Noordwijkse projectontwikkelaar Ab van der Wiel vertelde dat tijdens een praatje over de stand van zaken bij het project, op uitnodiging van het RAP Architectuurcentrum.

De historische gevelreclames van Leiden
Wie oude ansichtkaarten van Leiden bekijkt, ziet het zonder veel moeite. Het stadsbeeld van toen werd gedomineerd door grote aantallen muurschilderingen. De vroegste dateren van rond 1900. De jaren twintig van de vorige eeuw waren een glansperiode voor de gevelreclames, die vooral consumptieartikelen aanprezen. Daarna volgde de teloorgang, vooral na de Tweede Wereldoorlog. Ook het aantal muurschilderingen in Leiden nam snel af. In de jaren negentig ontstond er hernieuwde aandacht voor de (historische) muurschilderingen. Daardoor kan ook Leiden nu nog bogen op een redelijk aantal van deze boeiende en cultuurhistorisch belangrijke objecten.

Rubriek Monument: Cultuurfabriek aan de Roer
In deze rubriek aandacht voor erfgoed buiten Leiden en regio. Deze keer de transformatie van de eerste waterkrachtcentrale van ons land in Roermond tot 'ECI cultuurfabriek'. Het gebouwencomplex van de E.C.I., eens de eerste waterkrachtcentrale van ons land, zal spoedig een tweede leven beginnen als 'ECI-cultuurfabriek' voor Roermond en regio. Het is een van de grote industriële herbestemmingsprojecten in Nederland: de kosten van restauratie en herbestemming belopen ongeveer 17 miljoen euro. Het is de bedoeling dat de nieuwe cultuurfabriek in september aanstaande van start gaat.

Koos Vreeswijk houdt het ambacht van klompenmaken in ere
Er zijn oude ambachten waarvan de beoefenaars op een paar handen te tellen zijn. Met de hand klompenmaken is daar een goed voorbeeld van. Het is een vak dat van vader op zoon wordt doorgegeven, zo ook bij Koos Vreeswijk (1936), die vanuit zijn werkplaats in Zoeterwoude al meer dan 60 jaar van een blok hout klompen maakt. "Vroeger had elk dorp zo’n beetje zijn eigen klompenmaker."

De man achter de lichten aan de kust
De man, die zorgde dat de lichten aan de Hollandse kust er kwamen: dat is ir. Pieter van Braam van Vloten (1871-1940). Hij had niet alleen een belangrijk aandeel in de totstandkoming van onze kustverlichting, ook is hij de man achter de lichten van Schiphol.

De kleine Eiffeltoren
Ook in het nabije buitenland is soms interessant industrieel erfgoed te vinden. Wie achter Groningen de grens overgaat, komt na een uurtje rijden bij de levendige havenstad Emden. Dit is Ost-Friesland. Het landschap lijkt veel op dat van onze noordelijke provincies. Hier vinden we in Krummhörn een opmerkelijke vuurtoren, die niet ten onrechte wel eens de kleine Eiffeltoren wordt genoemd.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden