Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2012 - nummer 1 - maart

Op deze pagina leest u een selectie uit de artikelen in STIELZ. Indien u het tijdschrift wilt aanschaffen, dan kunt u terecht bij onze verkoopadressen.


STIELZ 2012 - nummer 1 - maart

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   Herontwikkeling meelfabriek begint eind 2012
pagina 4   Ondergang Van der  Klaauw-toren nabij
pagina 5   Column Henk Budel
pagina 6   Het erfgoed van een industriestad - zilveren jubileum van STIEL
pagina 11   Rubriek Monument: Roerend erfgoed in opmars
pagina 12   Schoolvoorbeelden van monumenten in Leiden
pagina 15   STIEL in het jaar 2011
pagina 18   Uit Leiden & regio

 

 

Herontwikkeling meelfabriek begint eind 2012
Tegen het eind van dit jaar gaat de herontwikkeling van de Leidse meelfabriek van start, zo is meegedeeld door Van der Wiel Bouw, de ontwikkelaar van het Leidse megaproject. In tegenstelling tot eerdere plannen zal niet worden begonnen met woningbouw. Dat laatste zal pas gebeuren wanneer 80 procent van de woningen is verkocht. In het nieuwe bouwschema wordt begonnen met de bouw van een groot Spa & Wellnesscenter in de voormalige meelopslag. Het zeven verdiepingen tellende gebouw krijgt vijf verdiepingen, vol met sport- en ontspanningsmogelijkheden. De opening van het Spa & Wellness Center staat voor medio 2014 in de agenda. De hele herontwikkeling van het Meelfabriekcomplex zal vijf jaar vergen.

Ondergang Van der Klaauw-toren nabij
De ondergang van de Van der Klaauwtoren lijkt bezegeld. De Raad voor de Cultuur is van oordeel dat het gebouw onvoldoende kwaliteit heeft om rijksmonument te worden. Daarmee komt sloop van het karakteristieke Leidse gebouw in zicht. Wél erkent de Raad voor Cultuur de architectuurhistorische, cultuurhistorische en stedebouwkundige waarden van de Van der Klaauw-toren, maar dat geldt alleen voor het lokale en regionale niveau. De Stichting Industrieel Erfgoed Leiden heeft ervan afgezien om bezwaar aan te tekenen tegen deze beslissing. Al eerder heeft de gemeente Den Haag de aanvraag om de toren de status van gemeentelijk monument te geven en het gebouw zo te bewaren van de hand gewezen. Het is niet te verwachten dat het gemeentebestuur op die beslissing zal terugkomen, ondanks een positief advies van de monumentenselectiecommissie. De universiteit van Leiden, eigenaresse van de toren, geeft de voorkeur aan een nieuwe appartemententoren en gaat daarmee voorbij aan de culturele waarden die bij de Van der Klaauw-toren in het geding zijn.

Erfgoed in overvloed - Column door Henk Budel, erevoorzitter
[...] Er is misschien wel een ander probleem. En dat is wat staatssecretaris Rick van der Ploeg (door Stiel geëerd met de Gietijzeren Kandelaar wegens zijn verdiensten voor het industrieel erfgoed), al tien jaar geleden, noemde: “Erfgoed in overvloed”. Erfgoed loopt ons vandaag de dag helemaal over de schoenen. De gelovigen stoppen met kerken en honderden, misschien wel duizenden, kerken staan leeg. Tienduizenden boeren stoppen met boeren en idem zoveel boerderijen raken onbewoond. Daaronder zijn vast wel duizenden wederopbouwboerderijen. Een dagelijks groeiende groep klanten koopt op internet en er vallen al winkels stil in de Breestraat. Met postkantoren, politiebureaus in de wijk, brugwachtershuisjes en met klein erfgoed zoals knipperbollen, brandmelders, telefooncellen en gietijzeren brievenbussen met drukwerk-opening ging het dezelfde kant op. In een tiental jaren veranderde ons straatbeeld meer dan in de hele negentiende eeuw. Allemaal erfgoed dat niet past in een canon, maar wel geschiedenis vasthoudt van leven en werken van alledag in Nederland. Wie redt het of denkt op z’n minst na over een beredeneerde keuze uit de overvloed?

Het erfgoed van een industriestad - bij het zilveren jubileum van STIEL
Hoe is de industriestad Leiden in de afgelopen decennia omgegaan met het erfgoed uit deze sector en wat is het aandeel van STIEL daarin? Die vraag staat centraal in dit verhaal. De Stichting Industrieel Erfgoed Leiden bestaat in mei aanstaande een kwart eeuw. Een terugkijk op vervlogen jaren is dus heel passend.
[...] Leiden kwam, waar het gaat om het industrieel erfgoed, pas in de jaren tachtig in zicht. De officiële oprichting van STIEL, vond plaats op 27 mei 1987, maar ook in 1986 waren er activiteiten van de voorganger van STIEL, de Werkgroep Industrieel Erfgoed Leiden (WIEL).
[...] De kersverse stichting kreeg het direct voor de kiezen: in juni 1988 werd de Meelfabriek de Sleutels gesloten en begon de strijd om het behoud van dit fabriekscomplex. En nu, na meer dan twintig jaar, is de kolos nog steeds niet weg te denken uit het bestaan van de organisatie. In deze dagen praat STIEL met andere betrokkenen over de toekomst van de fabriek, die sinds het jaar 2000 op initiatief en door inzet van STIEL rijksmonument is. Het feit, dat de fabriek er nog steeds staat en er uitgegaan wordt van een toekomst voor het complex, kan ook zeker mede op het conto van STIEL worden geschreven.

Rubriek monument: roerend erfgoed in opmars
In deze rubriek aandacht voor erfgoed buiten Leiden en regio. Deze keer richten we de schijnwerper op ons mobiele erfgoed. Het roerend erfgoed is in opmars. Steeds meer mensen hebben interesse voor de mooie oude auto’s, vliegtuigen, schepen, treinen en trams. Via de opbouw van een nationaal register voor mobiel erfgoed komt nu bescherming voor deze categorie van ons erfgoed nabij.

Schoolvoorbeelden van monumenten in Leiden
De stad Leiden is trots op haar monumenten en er komen er steeds meer bij. Dat is mooi, het Leids cultureel erfgoed is een van de belangrijkste kwaliteiten van de stad. Gelukkig staan er inmiddels ook veel gebouwen uit de 20e eeuw op de lijst van gemeentelijke monumenten. Maar gebouwen uit de wederopbouwperiode worden nog te weinig op waarde geschat. Een aangenomen motie van GroenLinks probeert hier wat aan te doen. Het belangrijkst is echter dat de gemeente Leiden beseft dat ook naoorlogse gebouwen, mooi of lelijk, onderdeel kunnen uitmaken van de Leidse cultuurhistorie.

Uit Leiden en regio - pleidooi voor behoud Sneeuwwitje
In de afgelopen maand hebben intiatiefnemers Reinier Verbeek en Sjaak Veringa een actie op gang gebracht voor het behoud van het Leidse woon/atelierschip Sneeuwwitje. Het gaat hier om een van de laatste ijzeren schepen, dat ooit in Leiden in gebruik was als woon/atelierschip. De romp diende vroeger als zeilschip van het type Hasselter Aak. Deze romp is door de Leidse beeldhouwer Frans de Wit in zijn jonge jaren opgebouwd van afvalstaal van de Koninklijke Nederlandse Grofsmederij op de Waard, met een markant resultaat.
In een brief aan burgemeester en wethouders van Leiden pleiten de intiatiefnemers voor een goede ligplaats voor het historische vaartuig.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden