Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2008 - nummer 3 - september

STIELZ 2008 - nummer 3 - september

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   Leiden Centraal op monumentenlijst
pagina 5   Watertoren in de verkoop
pagina 6   STIEL in actie
pagina 9   Landhoofd trambrug gesloopt
pagina 11   Week van de keramiek in Leiderdorp
pagina 12   Groeninjectie voor de Bollenstreek
pagina 13   Een leven tussen het leer

Redactioneel
De Oude Kaart van Nederland
Wonen in voormalige kerken, oude fabriekshallen en watertorens is trendy, meldt het rapport De Oude Kaart van Nederland: Leegstand en Herbestemming uit mei 2008. Dat wisten we in Leiden al. Kijk maar naar alle voorstellen voor het hergebruik van de watertoren aan de Hoge Rijndijk (te zien bij het RAP) of de plannen voor de Meelfabriek. Toch zet de Rijksadviseur voor Cultureel Erfgoed Fons Asselbergs terecht leegstand en herbestemming op de politieke agenda. Ook in Leiden weten we dat leegstand en gebrek aan herbestemmingsplannen tot het verdwijnen van industrieel erfgoed leiden. Het lot van het Parmentiercomplex was al een vroege, belangrijke les voor STIEL.
De Rijksadviseur spoort landelijke, provinciale en gemeentelijke overheden aan vooruit te denken over het lot van bepaalde gebieden en panden om leegstand te voorkomen. Al te gemakkelijk worden zeker na-oorlogse gebouwen gesloopt, meldt hij met zorg. STIEL heeft afgelopen maanden aan de Rooseveltstraat haar steentje nog mogen bijdragen om bijzondere industriële herinneringen uit die tijd te bewaren.
Gelukkig is er in Leiden nu een inventarisatie gaande van Wederopbouwarchitectuur waarbij onder anderen de Leidse architect Fons Verheijen betrokken is. Dat geeft basis om niet onbezonnen tot sloop of verbouw over te gaan.
De Rijksadviseur benadrukt in zijn rapport ook dat het maatschappelijk rendement (behoud van erfgoed en architectonische waarde) naast financiële opbrengsten niet moeten worden vergeten. Het zou een open deur moeten zijn, maar het blijft helaas nodig dat het moet worden benadrukt. Het rapport heeft verder al wat voorwerk verricht door een eerste indruk te geven van leegstand.
De nog lang niet volledige inventarisatie is te zien op www.oudekaartnederland.nl.
Daarnaast geeft Asselbergs adviezen, zoals het invoeren van een leegstandbelasting.
Het klinkt mooi, maar het kan ook ongewenste financiële druk uitoefenen op eigenaren om snel plannen te ontwikkelen. Soms kost herbestemming van industrieel of ander erfgoed nu eenmaal tijd. Denk maar aan de Meelfabriek.
Het rapport meldt overigens dat misschien al in 2009 of 2010 de eerste bewoner daarin zou kunnen komen wonen. Dat klinkt wel erg optimistisch. Gelukkig kan de Meelfabriek tegen een stootje. Bovendien zijn er concrete plannen op komst, zo berichtte het Leidsch Dagblad deze zomer. Hopelijk is daar in de komende STIELZ meer over te melden uit de eerste hand.
Uw interim-voorzitter Hans Vollaard

LEIDEN CENTRAAL OP MONUMENTENLIJST NS
In het recente verleden stond de Nederlandse Spoorwegen niet bekend om zijn voorliefde voor monumenten. Menig negentiende-eeuws of begin twintigste-eeuws stationnetje moest het veld ruimen. Maar in 2008 is er sprake van een radicale ommekeer: NS gaat een eigen monumentenlijst invoeren met daarop tientallen naoorlogse stations die niet beschermd zijn. Het nieuwste station op deze lijst is Leiden Centraal, dat in 1996 tot stand kwam. Bijzonder aan het Leidse station is de glazen kooiconstructie.

LEIDSE WATERTOREN TE KOOP AANGEBODEN
De gemeente Leiden heeft de monumentale watertoren aan de Hoge Rijndijk te koop aangeboden. Het hoogste bod is niet zonder meer bepalend, ook een projectbeschrijving en een schetsplan moeten op tafel komen en tellen mee. Het bouwplan zal worden getoetst aan de Monumentenwet 1988. De voorkeur gaat uit naar een (gedeeltelijk) openbare bestemming van de toren, die honderd jaar oud is. Aspirant-kopers kunnen zich tot 23 september melden bij Meeus Makelaars.

WEEK VAN DE KERAMIEK IN LEIDERDORP
De Leidse regio is van oudsher verbonden met keramiek. Langs de Oude Rijn rookten al sinds de Middeleeuwen steenbakkerijen. Rond 1900 streek hier ook een aantal pottenbakkers neer die kunstaardewerk vervaardigden. Genoeg reden om van 25 oktober t/m 2 november 2008 de Week van de keramiek te vieren. Die vindt plaats in de gemeenten Katwijk, Leiden, Leiderdorp en Oegstgeest.In Leiderdorp staat de enige nog werkende kleiwarenfabriek van de regio, de firma Gebr. Ginjaar. Op 1 en 2 november vormt dit bijzondere complex met zijn karakteristieke ovens en fabrieksschoorstenen het decor voor een divers en aantrekkelijk programma.

GROENINJECTIE VOOR DE BOLLENSTREEK
In de komende anderhalf jaar worden in de Duin- en Bollenstreek op allerlei plaatsen hagen, bomen en houtsingels aangeplant. Daardoor wordt het oorspronkelijke cultuurlandschap hersteld en ook de belevingswaarde van deze streek vergroot.

AFSCHEID VAN SCHOENMAKERIJ ELZET - een leven tussen het leer
Toen Jan Leeflang in 1968 bij schoenmakerij Elzet in dienst trad, had Leiden nog rond de vijfentwintig schoenmakers. Meer recent was Leeflang één van de weinigen die het oude ambacht nog in stand hielden. Schoenmakerij Elzet sloot op 28 juni de deuren, Leeflang kijkt terug op zijn jaren "tussen het leer".

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden