Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2007 - nummer 1 - maart

STIELZ 2007 - nummer 1 - maart

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   CJamin in Leiden
pagina 7   Tram blijft historie
pagina 8   Opknapbeurt Tieleman & Dros
pagina 10   Peperbus: ondergang nabij
pagina 11   Machinefabriek Drakenburgh weg
pagina 12   De boekdrukkerij van Eduard IJdo
pagina 15   Karpetten- of buurthuis? Jan Kruider blikt terug

Redactioneel
Op vakantie in Krimpen aan den IJssel - De plek waar de dijken werden doorgebroken om Leiden te ontzetten: dat is de eerste associatie van Leidenaren bij Krimpen aan den IJssel. Maar Krimpen heeft meer. Het kent een historisch scheepswerfterrein van de firma Joh. Van Duijvendijk, de laatste langs de Hollandse IJssel die nog redelijk intact was. Wás, want helaas is onlangs de dwarshelling gesloopt. Ook al was de dwarshelling in tegenstelling tot de werfschuren geen Rijksmonument, het vormde samen met de schuren een historisch ensemble.
Stichting Groene Hart heeft in november 2005 de reisgids "De Achterkant van Holland: speurtochten langs industrieel erfgoed in het Groene Hart" gepubliceerd. Die stippelt wandel- en fietstochten uit langs steen- en pannenbakkerijen in het Leidse achterland (met onder anderen de voormalige kleiwarenfabriek Nieuw Werklust in Hazerswoude-Rijndijk), kaasindustrie in Woerden en Bodegraven, Leerdamse glasblazerijen, sluizen en watertorens van Breukelen tot Schoonhoven en de Weesper porseleinfabriek. Het industrieel verleden van het Groene Hart kent veel scheepsbouw, zoals in de Alblasserwaard en Gorinchem. Scheepswerven en dijkvilla's voor directeuren zijn daar de restanten van; het lijkt vergane glorie. Over de Krimpener scheepswerf staat nog in de reisgids dat die nagenoeg volledig intact is. Dat is dus niet meer zo. Hierbij dus een aansporing de komende vakanties te gebruiken om nog te zien wat er van over is, alvorens er nog meer verdwenen is van het industriële verleden. Op naar Krimpen dus allereerst.
In de Provinciale Staten zijn er overigens nog vragen gesteld over de sloop; maar ja, na afloop dus. Het is dus belangrijk waakzaam te zijn op aanstaande sloop- en verbouwingsplannen. Mocht u weet hebben van een (mogelijke) bedreiging van industrieel erfgoed, laat het ons weten. Dat gaat niet alleen om panden, maar ook om hun omgeving, bedrijfsarchieven, de inventaris van een fabriek en het meubilair van de directiekamer. Dan kan het beschreven, tentoongesteld of toegankelijk gemaakt worden, zodat u in uw vakantie weer wat heeft te lezen of te bezoeken.
Hans Vollaard

MEISJES, DAMES EN DOCHTERS VAN CJAMIN IN LEIDEN
Hoe het hoekwinkelpand Steenstraat 6 ons nader brengt tot het familiebedrijf CJamin en zijn Leidse dochters. Vervolg op pleidooi voor aandacht voor en behoud van een spannende straat.
In het decembernummer 2006 van dit kwartaalblad vormde het artikel Een snoepwinkel op de hoek: Steenstraat 6 onder de loep de eerste bijdrage van een reeks opstellen over panden aan de oostzijde van de Steenstraat, die zowel in 1929 als driekwart eeuw later ten onrechte voor sloop werd voorgedragen. Het gemeentelijke monument op de hoek van Steenstraat en Binnenvestgracht was tussen 1920 en 1972 een CJaminwinkel. Het bleek in 1898 ontworpen door de bekende Leidse architect Leo van der Laan. Deze had in 1896 al in opdracht van de Rotterdamse koekjespionier Cornelis Jamin himself de eerste CJaminwinkel in Leiden ontworpen, ook het eerste winkelpand van deze Leidse bouwmeester. Dit pand kwam op de hoek van de Haarlemmerstraat en de Vrouwensteeg. Dit artikel vervolgt het verhaal met onder meer getuigenissen van Leidse filiaalhoudsters en het werpt licht op het familiebedrijf CJamin.

TRAM IN LEIDEN BLIJFT HISTORIE
De tram komt niet terug in de binnenstad van Leiden. Dat is het resultaat van het referendum over de terugkeer van de tram in Leiden als onderdeel van de Rijn Gouwe Lijn. De tram blijft dus historie in Leiden. Een historie die overigens zeer de moeite waard is.

TIELEMAN & DROS KRIJGT INTERNE OPKNAPBEURT
De voormalige conservenfabriek van Tieleman & Dros aan de Middelstegracht krijgt een interne opknapbeurt. De fabriek, die in 1955 moest sluiten, is in de loop van de jaren tachtig van de afgelopen eeuw verbouwd tot centrum voor meerdere kleine bedrijven. Bij die verbouwing zijn echter diverse monumentale delen van het interieur achter systeemplafond en onder vloerbedekking verdwenen. Daarin gaat nu verandering komen.

ONDERGANG DREIGT VOOR PEPERBUS
Voor de Peperbus, het vroegere trafohuisje van het Vrouwenkerkplein, dreigt de ondergang. De Peperbus is aan het vergaan op het terrein van het krachtstation aan de Groenoordstraat. Alleen een bliksemsnelle actie zal nog redding kunnen opleveren.

MACHINEFABRIEK DRAKENBURGH TEN ONDER GEGAAN
LEIDEN - De Leidse machinefabriek Drakenburgh is ten onder gegaan. In het najaar van 2006 ging het bedrijf failliet, mede door het ontbreken van nieuwe investeerders. In december leek er nog kans op een herstart, maar dat bleek ijdele hoop. De meeste personeelsleden hebben elders onderdak gevonden, de fabriekshallen zijn verkocht en half februari kwam de inventaris onder de hamer.

ENERGIEK IJVEREN DOET OVERWINNEN DE BOEKDRUKKERIJ VAN EDUARD IJDO
'Stoom- boek- en steendrukkerij' prijkt er boven de winkel aan de Hooglandse Kerkgracht 4 in Leiden. En al zit er inmiddels een flinke barst in de onderpui, ook de naam Eduard IJdo is nog duidelijk leesbaar. Eduard Hendrik IJdo (1856-1927) stamde uit een Haags drukkersgeslacht. Zijn vader Hendrik Bernard IJdo (1822-1896) was boekdrukker, letterzetter en lettergieter. Ook twee broers van Eduard, Hendrik Bernard en Jan Bernard Hendrik traden in het voetspoor van hun vader. Hendrik werd lettergieter en Jan eindigde uiteindelijk als gedelegeerd commissaris der N.V. H.B. IJdo's Lettergieterij (Den Haag).

KARPETTEN- OF BUURTHUIS? JAN KRUIDER BLIKT TERUG OP 69 JAAR WONINGINRICHTING
Op de Herensingel zat bijna zeventig jaar Het Karpettenhuis. Vader Marten Kruider begon de winkel in 1936, en in de loop der jaren groeide de winkel met zoon Jan Kruider (1944) uit tot woninginrichter van arm én rijk. Gordijnen, vitrage, tapijt, linoleum, vinyl, karpetten, meubelen en verder van alles op bestelling; Het Karpettenhuis bracht woongenot in Leiden en verre omgeving. "De gezelligheid in de zaak was onbetaalbaar."

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden