Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2006 - nummer 3 - september

STIELZ 2006 - nummer 3 - september

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   'Laatste Leidse Bollenschuur behouden'
pagina 5   Stiel's eremetaal voor Peter Nijhof
pagina 6   Meelfabriek ontbeert kanjersubsidie
pagina 11   'DE 3 EENEN' en duizend soorten behang
pagina 13   Gouden regels en gebouwd erfgoed

Redactioneel
STIEL kan terugkijken op een geslaagde bijeenkomst over de bollen- en bloemenindustrie in de Leidse regio, die het samen met de Dirk van Eck-Stichting organiseerde. Op een warme nazomermiddag kwamen er toch tientallen geïnteresseerden luisteren naar een uitleg over bollenschuren en de mogelijkheden tot hergebruik door Peter Nijhof van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, en een impressie van het werken in de bloembollen-industrie. Het was een mooi voorbeeld hoe Leidse historische organisaties praktisch en adhoc goed kunnen samenwerken.
De directe aanleiding voor STIEL om deze middag te beleggen is de bollenschuur aan de Hoge Morsweg 111. Hoewel het type bollenschuur een uniek bedrijfsmonument is in onze regio, is de kans nog altijd aanwezig dat die wordt gesloopt. Het stemde in ieder geval positief dat de huidige Leidse wethouder Ruimtelijke Ordening Marc Witteman met interesse de bijeenkomst heeft bijgewoond. Niet verwonderlijk voor iemand die zulke sterke roots heeft in de bollenstreek. Ik was trouwens verrast hoeveel Leiden eigenlijk met bloemen en bollen had en heeft. Belangrijkste wapenfeit is wel dat de oprichter van de Hortus Botanicus, Carolus Clusius, onder meer de iris, anemoon en de tulpenbol introduceerde in Nederland in de vroege zeventiende eeuw. Na een diefstal uit de tuin van een buurvrouw even verderop aan het Rapenburg, ging de tulp een glorieuze toekomst tegemoet door de teelt op de zandgronden tussen Haarlem en Wassenaar. De tulp is nog altijd een kenmerkend product voor Nederland. Afgelopen voorjaar was ik nog in het plaatsje Holland in de Amerikaanse staat Michigan, waar naast een molen een veld tulpen het Nederlandse plaatje compleet maakte. Het geeft toch een aardig gevoel als de tulp ook deels Leidse geschiedenis met zich meedraagt. Wellicht dat de tulp nog symbool kan worden voor de samenwerking tussen Leiden en zijn buurgemeentes. In de aandacht die STIEL vraagt voor de bollenschuur is de hulp van Peter Nijhof trouwens onschatbaar geweest. Ik was dan ook blij namens het bestuur het eremetaal van STIEL, de gietijzeren kandelaar 2006, aan hem te mogen uitreiken voor zijn inspanningen voor Leidse monumenten van bedrijf en techniek, als ook in de rest van Nederland.
Hans Vollaard

Laatste Leidse Bollenschuur behouden
'De laatste bollenschuur van Leiden moet behouden worden, vooral vanwege zijn gaafheid en zijn zeldzaamheid.' Deze uitspraak kwam van drs. Peter Nijhof, wel eens de bekendste industrieel archeoloog van ons land genoemd, in zijn verhaal over de bloemen- en bollenindustrie tijdens een goed bezochte donateursbijeenkomst van de Stichting Industrieel Erfgoed Leiden en de Dirk van Eck-stichting op zaterdag 16 september in het Scheltemacomplex in Leiden.

Stiel's eremetaal voor Peter Nijhof
Peter Nijhof, de bekendste industrieel archeoloog van ons land, heeft de Gietzijzeren Kandelaar, een prijs van de Stichting Industrieel Erfgoed Leiden (STIEL), gekregen. De kandelaar werd hem half september uitgereikt tijdens een bijeenkomst van de Leidse club voor industri├źle archeologie en de Dirk van Eckstichting in een passende locatie: het Scheltemacomplex, eens een fabriek van wollen dekens.

Meelfabriek ontbeert kanjersubsidie
Indien de regeling voor 'kanjersubsidies' voor rijksmonumenten nog in werking was, zou de Leidse Meelfabriek kandidaat zijn voor zo'n miljoenensubsidie, die eerder de Hooglandse Kerk en de Pieterskerk ten deel viel. Dat blijkt uit de Nota Cultureel Erfgoed Leiden, waarvan de definitieve versie onlangs is verschenen. De kanjersubsidie is een bijdrage van het rijk voor omvangrijke en complexe rijksmonumenten, die met een flinke restauratieachterstand te maken hebben. 'Nieuwe kanjers, zoals de Meelfabriek, kunnen vooralsnog niet worden aangemeld en er is nog geen zicht op een nieuwe kanjerregeling', zo wordt gezegd.

'DE 3 EENEN' en duizend soorten behang
Vraag een willekeurige, volwassen Leidenaar naar de 'DE 3 EENEN', en er gaat geheid een licht branden. De bedden- en behangzaak aan de Haarlemmerstraat 111 heeft bijna honderd jaar bestaan en zorgde in die tijd voor ontelbare modieuze inrichtingen van huizen in Leiden en omstreken. Martien Simons (1932) blikt terug op een mooie en overbekende zaak.

Gouden regels en gebouwd erfgoed
Op vrijdagmiddag 15 september presenteerde het Provinciaal Historisch Centrum van het Erfgoedhuis Zuid-Holland in samenwerking met de Historische Vereniging Delfia Batavorum in het UNESCO-IHE-gebouw in Delft een symposium onder de titel Historische Verenigingen en het Gebouwde Erfgoed. Centraal discussiestuk en uitgangspunt van de studiemiddag vormde het zogeheten Handvest voor behoud, sloop en nieuwbouw in de historische stad. Dit document staat ook bekend als de Tien Gouden Regels.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden