Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

STIELZ 2006 - nummer 1 - maart

STIELZ 2006 - nummer 1 - maart

Inhoud van dit nummer:
pagina 3   Ambachtsschool houdt oude glorie
pagina 11   Fabrieksschoorsteen als cultuurgoed
pagina 14   Opmerkelijk erfgoed: Suikerunie Nieuw Werklust/ bibliotheek FIEN
pagina 17   Jaarverslag STIEL Uit Leiden en regio

Redactioneel
Hieronder een beknopte samenvatting, het volledige artikel kunt u nalezen in dit nieuwe nummer.
Lokale verkiezingstijd lijkt steeds meer de tijd om flink af te geven op wethouders en raadsleden. Ze klooien maar wat aan, ze luisteren niet, maken zich meer druk om elkaar dan om de stad, jagen veel te ambitieuze projecten na, breken mooie ondernemingen van de burgerij af, enz.enz. – u kent de kritiek wel. In Leiden vormen de route van Rijn-Gouwelijn en de toekomst het Haagweg-parkeerterrein daarvoor belangrijk illustratiemateriaal. Maar de grote vraag is dan altijd: was het vroeger zoveel beter? Zelf woon ik er nog maar elf jaar, maar ik heb genoeg verhalen gehoord wat voor aggenebbis-zooi Leiden was. Armoede, verkrotting, stank… echt een frisse boel is het in Leiden niet altijd geweest. De kleurrijke viezigheid van de textielindustrie in de grachten, de vrouwen die in hun deur boontjes dopten voor de conservenfabriek, de lange werktijden in broodfabrieken: het industrieel verleden is nauw verknoopt met de soms harde en onfrisse werk– en woonomstandigheden van Leidenaren. Soms bekruipt me daarom de vraag, wat iemand bezield om de herinnering aan dat industrieel verleden levend te houden. Wat is nu de charme van viezigheid en beulwerk? Of is het een terug verlangen naar de vermeende saamhorigheid in de Leidse fabrieken en ondernemingen; naar het hechte culturele verenigingsleven dat er mee verweven was? Is het misschien een huiselijke zucht van behoud om onbekende nieuwbouw af te weren? Is het anders de verknochtheid aan industriële techniek, vakmanschap en vormgeving die in de huidige ongrijpbare diensteneconomie niet meer aan bod komen? Dat zijn vooral vriendelijke herinneringen. Maar het ophalen van nare herinneringen uit de tijd van industriële vooruitgang heeft ook zijn waarde. Om te weten dat het nu nog niet zo slecht is hier, en kritiek op het stadsbestuur wel wat valt te relativeren: ook zij hebben blijkbaar hun steentje bijgedragen aan het herstel van de stad. Dat betekent dus dat raadsleden en wethouders in hun eigen belang de (nare) herinneringen aan het industrieel verleden levend moeten houden. Het nieuwe stadsbestuur kan dat bijvoorbeeld doen om de bollenschuur aan de Hoge Morsweg te redden, de hele Meelfabriek te behouden, de keurmeesterwoningen aan de Pasteurstraat alsnog te bewaren, het gehele Van-Wijkcomplex aan de Hoge Woerd te beschermen en het metsellokaal van de Ambachtsschool aan de Haagweg niet te slopen. STIEL zal het stadsbestuur de komende raadsperiode er aan helpen herinneren. Daarvoor is STIEL onlangs versterkt met de welkome komst van Hennie Korthof-Matze. Als tweede secretaris zal ze vooral secretaris-penningmeester Joop Gijsman bijstaan om het secretariaat van de stichting te runnen. STIEL is bijzonder blij dat Hennie met haar kennis en kunde zich wil inzetten de herinnering aan het industriële verleden van Leiden zowel bij het stadsbestuur als onder alle andere belangstellenden levend te houden.
Hans Vollaard

Ambachtsschool houdt oude glorie in nieuwe functie
Aan het begin van de zuidzijde van de Haagweg staat op de hoek met de Rijn- en Schiekade een imposant en tegelijk sierlijk bakstenen complex met veel tierelantijnen en in de top in koeienletters het jaartal 1892. De exactheid van het getal geeft aan dat meten is weten hier de leus was. Het gaat om het gebouw van de Practische Ambachtsschool, sinds enige jaren gemeentelijk monument en nu het domein van een kunstenaarscollectief. Er is alle aanleiding er eens een kijkje te nemen.

Fabrieksschoorsteen als cultuurgoed
De fabrieksschoorsteen verdient erkenning en - in een aantal gevallen - bescherming als cultuurhistorisch waardevol object. Tot die conclusie leidt het in opdracht van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg uitgevoerde onderzoek naar fabrieksschoorstenen in ons land. De studie is uitgevoerd door de Stichting Fabrieksschoorstenen (STIF), die zich sinds 1997 om het lot van deze schoorstenen bekommert. Er zijn in de loop der jaren zo’n tienduizend fabrieksschoorstenen in ons land gebouwd, nu zijn er nog ongeveer zeshonderdenvijftig.

STIEL in actie
De tijden mogen dan veranderen, wat blijft is de Stichting Industrieel Erfgoed Leiden (STIEL) als actievereniging. Acties in velerlei vorm om waardevol industrieel erfgoed te beschermen. Een overzicht van de activiteiten van vandaag; De meelfabriek, Van Wijk-complex en het Noordman-complex.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden