Logo Stiel
Industrieel Erfgoed in Leiden

STIEL

De Peperbus keert terug in het Leidse straatbeeld

"De Peperbus keert terug in het Leidse straatbeeld" stond er met grote letters in het Leidsch Dagblad van 13 augustus 1998. Donderdag 29 januari was het dan zover. Een grote vrachtwagen met de Trafozuil in onderdelen ploegde moeizaam door het zand van het Vrouwenkerkhof in restauratie. Onder toeziend oog van wethouder J.J.de Haan en bestuursleden van Stiel kwam het gevaarte verticaal te staan. Sjaak van de Geijn van de Smederij aan de Oude Varkenmarkt is nog de hele dag bezig geweest met de juiste plaatsing en het aanbrengen van de deuren en de kap. Het staat er nu weer keurig bij.

De Trafozuil kent een lange geschiedenis en dateert uit de tijd van de inrichting van het distributienet in Leiden. Dat net omvatte, grof gezegd, een hoogspannings- en een laagspanningsdeel. Een hoogspanningsdeel omdat daarmee de elektrische energie met de minste verliezen kon worden getransporteerd naar verdeelpunten in de onderscheiden laagspanningsnetten. In die verdeelpunten werden transformatoren opgesteld die de hoogspanning omzetten in de voor normaal gebruik geƫigende laagspanning. Trafozuilen hebben nog tot 1985 dienst gedaan toen men overging op transformatorhuisjes. Tegenwoordig zijn deze huisjes ook weer een monument van bedrijf en techniek en vaak ook een Gemeentelijk monument.

Momenteel zijn er nu maar twee van deze Peperbussen in de stad. De zuil van het Rapenburg staat aan de Langegracht voor het kantoor van de Nuon. Veel zullen er wel niet komen want Jan Vellekoop, in 1998 hoofd Monumentenzorg deelde toen al mee: "grootschalige herplaatsing van de peperbussen zoals in Parijs (en in Amsterdam, Den Haag, Leipzig, Dresden) waar ze als reclamezuil gebruikt worden, hebben we al jaren geleden van de hand gewezen". Als reclamezuil is het onderhoud door wildplakken een probleem. In het buitenland wordt dat tegengegaan door een doorzichtige mantel eromheen, maar insmeren met vaseline is ook een mogelijkheid.

© Stichting Industrieel Erfgoed Leiden